Θρησκευτικές –Προσκυνηματικές διαδρομές

Η Αιτωλοακαρνανία είναι διάσπαρτη από εκατοντάδες εστίες θρησκευτικού ενδιαφέροντος,  ενεργές ή μη, συνδυασμένες με τμήματα φυσικού τοπίου,  που ανάγονται κύρια στην Βυζαντινή περίοδο και στη νεότερη Ελληνική ιστορία. Παρά τη σχετική διασπορά σε όλη την Π.Ε., υπάρχει, μια μεγαλύτερη συγκέντρωση στην περιοχή του όρους Βαράσοβα, ιδιαίτερα  στα σπηλαιώδη μοναστηριακά συγκροτήματα που προσομοίωσαν το όρος ως το «Άγιο όρος της Αιτωλίας».

Χαρακτηριστικό και σημαντικότερο δείγμα αποτελεί το Σπήλαιο του Αγίου Νικολάου με εγκλείστρα. Πρόκειται για ένα μοναστηριακό συγκρότημα φρουριακού τύπου και που για 10 αιώνες ασκήτεψε μεγάλος αριθμός μοναχών, τόπος ιερός και ιστορικός. Βορειοδυτικά του σπηλαίου υπάρχει μια κόγχη – άνοιγμα σε ύψος δέκα μέτρων και σε πλάτος έξι μέτρων μία άλλη, καθώς και ξύλινη σκάλα που οδηγούσε στο πάνω σπήλαιο, την εγκλείστρα. Η εγκλείστρα κάνει το σπήλαιο μοναδικό στον Ελλαδικό χώρο. Στον απομονωμένο αυτό χώρο ανέβαινε για αρκετές ημέρες ίσως και μήνες, ο ασκητής – καλόγερος για περισσότερη προσευχή. Σήμερα γνωρίζουμε ότι από τον 9ο μέχρι τον 12ο αιώνα μ.Χ., Καππαδόκες ζωγράφοι ταξίδευαν από την Ανατολή προς την Ιταλία προτιμώντας τον χερσαίο δρόμο Κορινθιακού – Πατραϊκού κόλπου και κάποιοι απ’ αυτούς έμειναν αρκετό καιρό, ιδρύοντας ασκητική Πολιτεία, προκειμένου να ζωγραφίσουν μορφές Αγίων σε σπήλαια της Βαράσοβας.

Ι.Μ. Κοιμήσεως της Θεοτόκου  στη Μυρτιά 

Ιερές Μονές – Ησυχαστήρια στο Δήμο Αγρινίου
(http://www.imaa.gr/2012-03-18-21-38-34/2010-12-04-15-43-33.html)

Ἀνδρῷαι: 

1) Εἰσοδίων Θεοτόκου Μυρτιᾶς. (μ. 3). Τηλ. 26440 51.497

2) Κοιμήσεως Θεοτόκου Βλοχοῦ. Ἡγούμ. Ἀρχιμ. Ἱερόθεος Σκιαδᾶς (μον. 1). Τηλ. 26410 25.199.

Γυναικεῖαι:

1) Παντοκράτορος Ἀγγελοκάστρου. Ἡγουμ. Ἄννα Καλούτση (μον. 2). Τηλ. 26410 93.220

2)Καταθέσεως Τιμίας Ζώνης Ὑπεραγίας Θεοτόκου Λυκουρίσης (Σκουτερά)(μον. 1)Τηλ. 26410 42.410.

3) Εὐαγγελισμοῦ Θεοτόκου Παραβόλας, Ἡγουμ. Παρασκευή Μπαρμπάκη. (μον. 3)  Τηλ. 6979.448662.

Ἡσυχαστήρια:

1) Μεταμορφώσεως Σωτῆρος Τσουκαλάδων Παραβόλας,  Ὑπεύθ. Πρωτοπρ. Ἀθανάσιος Πίττας, τηλ. 26410 620 52

Ἱερὰ Μονὴ Μυρτιᾶς: Στή μέση περίπου τοῦ παραλιμνίου δρόμου πού συνδέει τό Ἀγρίνιο μέ τό Θέρμο, βρίσκεται τό μοναστῆρι τῆς Μυρτιᾶς, ὀνομαστό, ἱστορικό καί καλλιτεχνικό κέντρο τῆς περιοχῆς. Εἶναι χτισμένο σέ μαγευτική τοποθεσία, μέ τά περιβόλια τῆς Γουρίτσας καί τή λίμνη Τριχωνίδα στά πόδια του. Στή μακραίωνη πορεία του σπουδαῖοι καλλιτέχνες ἱστόρησαν τό καθολικό του καί προσωπικότητες τῶν γραμμάτων χρημάτισαν τρόφιμοί του.

Τό μοναστῆρι εἶναι ἀφιερωμένο στά Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου. Ἡ ἐπιγραφή τοῦ 1491 ἀναφέρεται στή μνήμη «τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καί ἀειπαρθένου Μαρίας τῆς Φανερωμένης», ἀλλά εἶναι γνωστό σήμερα ὡς «μοναστῆρι τῆς Μυρτιᾶς». Μέ τήν προσωνυμία «Μυρτιᾶς» εἶναι γνωστό ἀπό σημείωμα περγαμηνοῦ κώδικα τοῦ Μ. Σπηλαίου τοῦ ἔτους 1634, ἀπό τήν ἐπιγραφή πίσω ἀπό τήν εἰκόνα τῆς Παναγίας τοῦ 1659, ἀπό τόν κώδικα τοῦ μοναστηριοῦ πού ἐπιγράφεται «Πρόθεσις» (1702-1821) καί ἀπό ἄλλες ἐνθυμίσεις καί σημειώματα. Τό Καθολικό, πού πέρασε πολλές φάσεις ὥσπου νά λάβει τήν σημερινή του μορφή, ὀρθώνεται στό κέντρο τῆς αὐλῆς καί γύρω ἀπό αὐτό τά κτήρια. Στή δεκαετία τοῦ 1990 ἀναστηλώθηκε, ἀπό τόν ἀείμνηστο ἡγούμενο κυρό Σοφρώνιο Βαζούρα, ἡ σειρά τῶν κελιῶν βόρεια καί ἀνατολικά.

Ἱερὰ Μονὴ Βλοχοῦ: Ἀπό τά μεγαλοπρεπέστερα φρούρια πού ὑψώνονται πάνω ἀπό τήν πεδιάδα τοῦ Ἀγρινίου εἶναι τό φρούριο τοῦ Βλοχοῦ. Ὁ τόπος εἶναι γεμάτος ἀπό προϊστορικές, ἀρχαῖες, βυζαντινές καί νεώτερες ἱστορικές καί καλλιτεχνικές μνῆμες. Ἡ προϊστορική ἀκρόπολη τῶν Θεστιέων βρίσκεται στήν κορυφή πυραμίδας ἑπτακοσίων περίπου μέτρων. Κάτω ἀπό τήν ἀκρόπολη σέ πλάτωμα πού σχηματίζεται νότια, ὑψώνεται τό μοναστῆρι τοῦ Βλοχοῦ, ἀφιερωμένο στήν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου. Ἐκεῖ φυλάσσεται καί ἡ εἰκόνα τῆς «Παναγίας τῆς Ὡραιοτάτης».

Στό κέντρο τῆς αὐλῆς πού περιστοιχίζεται ἀπό παλαιότερα καί νεότερα κελλιά βρίσκεται τό καθολικό, τό ὁποῖο μαζί μέ τά κελιά τῆς νότιας αὐλῆς καί τήν τοξοτή μεγάλη εἴσοδο μέ τό διαβατικό στά δυτικά, εἶναι τοῦ 18ου αἱ. Χτίστηκε στά θεμέλια παλαιότερου ναοῦ, πού μέ τή σειρά του εἶχε χτιστεῖ πάνω στά ἐρείπια βυζαντινοῦ.

Ἱ.Μονὴ  Παντοκράτορος  Ἀγγελοκάστρου: Ἀπέναντι ἀπό τό βυζαντινό φρούριο, στό λοφίσκο πού ὑψώνεται ἀνατολικά τοῦ Ἀγγελοκάστρου βρίσκεται τό ἱστορικό μοναστῆρι τοῦ Παντοκράτορα, ἀφιερωμένο στή Μεταμόρφωση τοῦ Σωτῆρος. Τό μοναστῆρι εἶναι ὀνομαστό γιά τά κειμήλια πού διαθέτει: λειψανοθῆκες καί σταυρούς εὐλογίας.

Τό καθολικό, δήλ. ὁ κεντρικός ναός τοῦ μοναστηριοῦ στό κέντρο τῆς αὐλῆς, ἀνήκει στό σύνθετο τύπο πού σχηματίζει τρίκλιτη βασιλική στήν κάτοψη καί εἶναι σταυροειδής μέ τροῦλο στήν ἄνοψη. Τοξοστοιχία χωρίζει τά κλίτη μεταξύ τους. Χαρακτηριστική εἶναι ἡ μεγάλη ἁψῖδα τοῦ ἱεροῦ, τῆς ὁποίας ὁ ἡμικυκλικός κύλινδρος ἐξωτερικά μετατρέπεται σέ ἑφτάπλευρο.

Τό 1746 τό καθολικό «ἀνακαινίστηκε ἐκ βάθρων ἀπό φιλόθεους Αἰτωλούς», ὅπως σημειώνεται στήν ἐντυπωσιακή κεφαλαιογράμματη κτητορική ἐπιγραφή μέ πλίνθους, ἡ ὁποία ἁπλώνεται ἐξωτερικά σέ ὅλο τό πλάτος τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς. Μέ τά κελλιά καί τό τεῖχος γύρω – γύρω ἀπό τό Ναό δημιουργεῖ τήν αἴσθηση φρουρίου.

Ἱ.Μονή   Λυκούρεσης Τιμίας Ζώνης Θεοτόκου:  Τό μοναστῆρι τῆς Παναγιᾶς στή Λυκούρεση εἶναι σχετικά νέο, τοῦ προηγουμένου αἰῶνα, ἀλλά χτισμένο πάνω σέ παλαιότερο ναό. Τά κελλιά νοτιοδυτικά τῆς αὐλῆς εἶναι σύγχρονες κατασκευές. Τελευταία ἡ γερόντισσα Ἀντωνία καταβάλλει συγκινητικές προσπάθειες γιά νά δώσει νέα πνοή καί ζωή στό μοναστῆρι σέ καθημερινή βάση.